ټول افغان څیړنیزې مقالې


د ډيورند تړون د حقوقی اړخ لنډ تاریخ 

  د نړۍ نقشې په مخ  د افغانستان د اوسنیو پولو له  تثبیت څخه نږدې یوه پیړۍ تیریږي . د افغانستان د پولو په ټاکنه کې د روسانو او انگریزانو استعماري غرضونو  په کافی اندازه ځای درلود .که د ډ یورند کرښه(په 1893 م کال )کې د افغانستان د نورو پولو سره پرتله کړو، نودغه

11.03.2019 دوکتور محمد عثمان تره کی

 بی نیاز از دیون 

 انتقاد بر پشتون ها، نه فقط منحصر به حال آنان است، بل زماني كه صورت مساله، عمق تاريخي مي يابد، گذشته ي شان را نيز دربر مي گيرد. نقد هار غيرپشتوني كه منطق آن به همه گان آشكار است، وقتی صورت پشتون را در آيينه ي تاريخ مي نگرد، نخست می کوشد شفافيت را مكدر کند تا پس از سياهكاري، به راحتی تصوير بسازد.    اين كه گاه در تنقید خویش بر پشتون ها، از ارقام 25

07.02.2019 مصطفی عمرزی

تاملی در بنیان جعلیات 

(معرفی کتاب سه هزار سال دروغ در تاریخ ایران)   نیاز های ما برای زدودن آلوده گی های فکری، پیش از آن که با تمرکز بر ایدیالوژی های وارده باشند، گونه ای از ایجابات در تدوین تاریخ افغانستان شده اند. باستانگرایی با تحمیق عمق تاریخی که متاسفانه در رقابت منفی با ایران، از ساخته ها و پرداخته های آن، اکنون مواد اساسنامه های ستمی، ماده و فقره می سازند تا واقعیت افغانستان، در سایه 

29.01.2019 مصطفی عمرزی

تیوریهای تصنیف طبقاتی جامعه

1. مقدمه: موضوع طبقات و مبارزۀ طبقاتی در جامعه یکی از بحث های پُرجدل علمی و سیاسی نه تنها در افغانستان، بلکه در هر کشور و به مقیاس جهان است که از طرف فلاسفه و دانشمندان علوم اجتماعی در این مورد نظریات و تیوری های متفاوتی داده شده است. در شرایط کنونیِ کشورِ ما جدال بر سر تصنیف طبقاتی و پذیرش روش مبارزۀ طبقاتی یا عدم آن گرم است که به یکی از موانع عمدۀ وحدت و اتحاد نیروهای ترقی خواه، دموکرات، خلقی و عدالت پسند مبدل گشته است. همانگونه که جامعۀ بشری با گذشت زمان در حال دگرگونی است، تیو

25.01.2019 نور محمد غفوری

د ډيپلوماسۍ په اړه عمومي معلومات

 د ډيپلوماسۍ اصطلاح دوه سوه کاله کيږي چې بېلا بېلو اروپايې ژبو ته ننوتلې ده. ډيپلوماسي هم د نورو اصطلاحاتو په څير په لغوي ډول تعريف او پيژندنه لري، د ډيپلوماسۍ لغت د لرغوني يوناني ويي ( ډيپلوما ) څخه اخيستل شوی دی، چې د پاڼې، سند او تصديق مانا لري او هغې پاڼي ته ويل کيږي، چې د لوړو چارواکو لخوا مهر او ټاپه شوی وي او يو چاته د يوې رتبي يا مق

18.01.2019 صفی‌الله خیرخواه

په ځمکه کې لږې اوبه شتون لري

د لیکونکي (زما) مخکنۍ خبرې : په دې پوهېدل پکار دي ، چې ولې ګاونډي هېوادونه په تیره بیا پاکستان او ایران په افغانستان د سولې په راوستو سره د پرمختګ په لور د ګامونو اخستلو نه په اندېښنه کې دي . په داسې حال کې ، چې د اقتصادي پلوه په پښو ولاړ هېواد د خپل ګاوند سره د راکړې ورکړې په ترڅ کې د متقابلو ګټو پر بنسټ ډېر څه تر لاسه کولای شي . خو زمونږ ګاونډیان خپلې ګټې د افغانستان په غمیزه کې لټوي . او د ناامنیو له امله په ټپه ولاړ حالت نه ناوړه ګټه پورته کوي . ښایي یو یې همدا دلیل وي ، چې مونږ د خپلو طب

13.01.2019 ډاکتر محمد نواب ویساند

هندوستان ته د ارياو راتګ

هندوستان ته د ا رياو راتګ ترجمه : خاطرمانېروال که څوک د بنګلور، حيدراباد، چنۍ يا کوچي په ډک بازار کې دا اعلان وکړي چې کانادا، تيلګو، تامل او ملايم ژبې اته زره کاله پخوا د مغربي اسيا نه راغلې دي نو څوک به جواب درنه کړي ۔ که څوک دا خبره وکړي چې هندوستان ته ځنې ژبې څلور زره کاله پخوا د استرايليا نه راغلې دي نو د هندوستان خلک پري غوږ او نه ږروي ۔ که د هندوستان خلکو ته څوک دا اوواي چې ستاسو ځنې ژبې د مشرقي اسيا نه راغلې دي نو بيا به هم څوک توجه در نه کړي ۔ څوک که هندوستان کې هر ځاے او

02.01.2019 خاطرمانېروال

لاجورد لار افغاني اقتصاد کې روح پوکوي

لاجورد هغه تاریخي لار ده چې نږدې ۲۰۰۰ دوه زره کاله وړاندې د افغانستان د بدخشان ولایت لاجورد د همدې لارې اروپا ته لېږدول کېدل، له دې امله د لاجورد په نامه یاده شوه. دغه ترانزیټي لاره د فاریاب ولایت د آقینې له بندر او د هرات ولایت د تورغونډۍ له بندر څخه پیل او د ترکمنستان د ترکمن باشي بندر په لور غځېدلې او د تورې بحیرې څخه له تېرېدو وروسته د آذربایجان پلازمینې باکو او وروسته له هغه د ګرجستان پلازمینې تفلیس او د تورې بحیرې تر پوتي او باتومي بندرونو پورې رسېږي او سر بېره پر دې د قارص له ب

02.01.2019 مبارز محمد ځدراڼ

د افغانستان اوبه او د پاکستان زهر

له څه مودې راهیسې پاکستانۍ رسنۍ په افغانستان کې د اوبو د مهارولو هڅې (لکه د شاه توت پروژه چې هند یې د ۲۳۶ ملیونه ډالرو په ارزښت د کابل په سیمه کې د ۱۴۶ ملیونه مکعب متره اوبو د ذخیره کولو په موخه د پلي کولو نیت لري) د افغانستان او پاکستان په روابطو کې د هند د لاس وهنې د یوې بېلګې په توګه عامه اذهانو ته وروپېژني. د پاکستاني رسنیو دغه په اصطلاح اندېښنې په یو شمېر معتبرو نړۍوالو رسنیو کې هم انعکاس مومي او په افغانستان کې یې هم د جنجالي خبرونو تږي ژورنالستان او رسنۍ په غبرګولو کې ناغېړي نه کوي (دي

27.11.2018 نجیب منلی

ملای شیعه: اهل سنت کافر اند!

    با آن چه در برابر ما صوتی و تصویری می شود، می توان پی برد که چرا 15 میلیون مسلمان اهل سنت ایران از حقوق مذهبی و انسانی خویش محروم اند. به نام آزادی های مختلف، ساخت و ساز اماکن شیعه که گویی سمبول های معماری ایرانی نیز اند، تمام شهر های ما را دربر می گیرد. میلیون ها دالر پول این تعمیرات از ایران می آیند. همه می دانند که استطاعت داخلی ا

17.11.2018 مصطفی عمرزی

طالبان ولي هزاره ګان وژني؟

  له یوې اونۍ راهیسي په کورنیو او بهرنیو رسنیو کې راپورونه ورکول کیږي چې طالبان په مالستان، جاغوري او خاص ارزګان کې د هزاره قوم وژنه پېل کړي، نه یوازي رسنۍ بلکې ځینې لویدیځ سفارتونه او په ځانګړې ډول په کابل کې د ایران سفارت هم ورته انديښنه ښودلې ده.

14.11.2018 نظرمحمد مطمئن

پـلورالـیزم + سیـکــولـریزم = د اســلام پــرمـخــتیـا 

 د دسـتـورالـمـدیـنـې په رڼـا کې         Dr. rer. pol. Rahmat Rabi Zirakyar, Califorina, USA  zirakyar1234@yahoo.com  لومړۍ برخه                                  سیکولریزم د آزادۍ او آزادي د سیکولریزم او دواړه د ولسواکۍ&nb

28.09.2018 ډاکتر رحمت ربی ځـیرک یـار

دتخنیکي ــ اقتصادي څېړنو رپوټ څنګه لیکو ؟

څو مخکنۍ خبرې : نږدې نیمه پېړۍ وړاندې ، ځواني وه د ښوونځي څخه له فراغت وروسته مې د کانواو صنایع په وزارت کې دنده پیل کړه . د رسمي ماموریت تر څنګ مې د تچ (Touch) په توګه د تایپولو په یوه سیالۍ کې د بریالیتوب وروسته د یو ځانګړي قرار داد له مخې د حق الزحمې په بدل کې په انګلیسي ژبه د لویو پروژو د څېړنیزو راپورونو ، قراردادونو اوورځنیزو مکتوبونواو لاسوندونو تایپول هم په غاړه واخیستل . له همغه وخته مې د هر تایپ شوې سکالودمنځپانګې د غوره بڼې جوړولو سره ، که څه هم هغه مهال ( چې کمپیوټر چا نه پیژاند )

25.09.2018 ډاکتر محمد نواب ویساند

سقوط ارزش افغانی پیامد چیست؟ 

در حالیکه تا دسامبر سال 2017 ارزش دالر آمریکایی حد اقل دربرابر اسعار کشورهای آسیایی نظیر مالیزیا، کوریای شمالی،تایلند، تایوان و سینگاپور کاهش یافته بود، اما امسال از همان آغاز سال جدید ارزش دالر آمریکایی در بازارهای جهانی افزایش بی سابقه یافته است. اینکه علتهای این افزایش بی سابقه&nbsp

16.09.2018 ظریف امین یار

8 ثور، شرم آور است 

    تحول هشت ثور سال 1371 خورشیدی، فصل دوم درامه ای بود که در 7 ثور 57، آغاز کرده بودند. این که چه رویداد هایی پیامد شدند تا دو روز ماه ثور، یادواره های ناخوش باشند، بدون بررسی بنیان ها، در حد بازتاب رویداد هایی خواهند ماند که جناح های مخالف و موافق، به دلخواه تحریف و تعریف کرده اند. بنابراین،

09.09.2018 مصطفی «عمرزی» 

قهرمان جهاد (به مناسبت وفات زنده یاد مولانا جلال الدین حقانی (رح) 

می دانم که پس از فاجعه ی هشت ثور، موضع دفاع از مجاهدین آسان نیست. ویرانگری هایی وحشتناک، کشتار مردم و نفوذ علنی استخبارات منطقه در کشور، برداشت عامه ی افغانان از جهاد را دگرگون کردند. با این همه، قبرستان های بی سر و ته، یتیمان، خانه های ویران، کشتزار های پُر از ماین و میلیون ها مجروح، مهاجر و بی جاشده، واقعیت های تلخی اند که قربانی ها

05.09.2018 مصطفی «عمرزی»

مساله ی هویت ملی

    سخنان ناسنجيده ي عبدالواحد «طاقت» در رسانه ها كه درزي از خلوت هاي قرون وسطايي بود، معني «عارضه ي جانبي» را در پيامد شعار «احتياط مضر» نيز به خوبي به آگاهي رساند.   موضع كودكانه و دور از واقعيت هاي جامعه ي افغانستان كه گروهي را با سماجت وامي دارد هويت ملي را منسوب به

29.08.2018 مصطفی «عمرزی»

وصله های ناجور (پشتون ها، نه آریایی اند و نه یهودی!) 

     با چاپ و انتشار کتاب «آریاییسم» در سال 1394، دوسیه ی پدیده ی موهوم آریایی را مختومه کردم. با آن که اصرار تحلیل زبان شناسی و عمق تاریخی، هنوز کثرت استفاده از جعل نژادی (آریایی) را حفظ کرده است، اما اصل قراردادی زبان شناسی که از همگونی واژه ها بهره می برد، مردم را به شک می اندازد. باری در بی.بی.سی فارسی که تمام مفاهیم فارسی

22.08.2018 مصطفی «عمرزی» 

خاک فروش و وطن فروش

    در قاموس افغان ستیزان، «خاک فروش»، جزو اصطلاحات تنقید به شمار می رود. این موضوع به حوادث قرن سیاه 19 برمی گردد. با توسعه ی روسیه و بریتانیا در شمال و جنوب افغانستان، تنگنای نفس گیر سیاسی ایجاد می شود. این توسعه ی جغرافیایی درنوردیدن ده ها کشور، ملت و فرهنگ بود؛ کشور هایی که برای همیشه محوه شدند و ملت ها

22.08.2018 مصطفی «عمرزی»

خود اختیاری (به مناسبت 28 اسد یا روز تحقیر استعمار)

بخشی از شعور ملت ما، زمانی که برای آزادی درگیر می شود، الهام گذشته ی تاریخی نیای اوست که سرزمین اش را ودیعه می گذارد. مردم ما در مساله ی آزادی و حفظ خاک، سه سده پس از احیای افغانستان (1747) به خوبی فراگرفته اند سربلند بمانند. مناسبت ها، ویژه آن مناسبت هایی که تداعی تاریخی برای آزادی اند، وامی دارند بخشی از چرخ فرهنگی ما هنگامی جو

12.08.2018 مصطفی «عمرزی»

در گذشته؟! 

این دیو ارتجاع، عجب نمونه ای ست؟ با هر تنوره ای که می کشد روسیاهی های زیادی پخته می شوند. ظاهراً باز یکی از دانشمندان سقوی سعی کرده است. او در توهم جدید، جای میلیون ها پشتونی را اشغال می کند که در زمان اسکندر، با وی نبرد کرده اند.    بسیار اصرار نمی کنم که در زمان اسکندر، چه اتفاق افتاده بود؟ زیرا

12.08.2018 مصطفی «عمرزی» 

تجلیل از آزادی در دشواری های آزاده گی (به مناسبت نود و نهمین سال طرد استعمار)

ستر حاکمیت ملی در حفظ منافع ملت و تامین خواسته های مردم، فهم آزادی سیاسی در مقال حاکمیت و دولت است. شور مردم ما در تداعی ایام حریت، در نوع دلبسته گی، بر دو مفهوم آزادی معطوف می شود:   ایثار و قربانی   حیات در جغرافیای آزاد.  99 سال قبل، فرزندی از فرزندان ملت افغان در برهه ای ک

10.08.2018 مصطفی «عمرزی»

د طالب او امریکا مخامخ خبرې او غیر مسؤلانه څرګندونې

د روان کال، جولای میاشت په درېمه اونۍ کې، له ۱۷ کلنې جګړې وروسته، د امریکا د بهرنیو چارو، پینټاګون او سي آی اې ګډ هیئت په دوحه کې د طالبانو د سیاسي دفتر له مشرانو سره ناسته وکړه، دوه ورځې مسلسل د دوی تر منځ یوازې د راتلونکي اړوند رغنده خبرې وشوې، او دواړه لوري تمه لري چې همدا خبرې به دوام پيدا کړي. نه یوازي افغانان، بلکې د نړۍ ډیر ملت

07.08.2018 نظرمحمد مطمئن

پښتونستان ، خوب او که واقعیت؟

پښتونستان ، خوب او که واقعیت؟ د نن څخه ۷۱ کاله مخکې (۱۹۴۷ - جون ۲۱ ) د بنو په سیمه کې د پښتنو د لویی جرګې فیصله وکړه چې پښتانه نه د هند سره یو ځای کیږي او نه د پاکستان سره . د دې جرګې د فیصلی سره سم پښتانه باید په اسلامی اوصولو ، دموکراسی او عدالت ولاړ یو دولت رامنځته کړي. د همدې فیصلې په بنسټ د پښتنو د ازاد هیواد بنسټ د پښتنو ستر مشر حاجی میرزالی خان له خوا د وزیرستان په ګرویک کې کیښودل شو. او د پښتونستان بیرغ د پښتونخوا په زیاترو سیمو کې په رپیدو شو. مګر د کابل ګوډاګي مرتج

22.06.2018 احمدجان تڼی

امریکا په څه ډول له افغانستانه ځانته داور پرتوګ جوړ کړ

تر هر څه دمخه باید ووایم چی په دی لیکنه کی په افغانستان د امریکا دیرغل له وخته بیا تر ۲۰۱۴ میلادی کال پوری دناټو اوافغانی دولتی چارواکوکړنی څیړل شوی او تر هغه وروسته پیښو ته بله لیکنه په پام کی نیول شوی ده. يه ۲۰۰۰ میلادی کال کی دامریکا متحده ایالاتو د ولسمشری په ټولټاکنو کی د جمهوریت غوښتونکی ګوند نوماند جارج بوش د دیموکرات ګوند له نومانده تولټا کنی وګټلی

21.06.2018 رڼا ګل  اریوبزی

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more